De democratie van Indonesië is sterker dan we denken (19 april 2019)

Foto hierboven: Jokowi tijdens campagne (Beeld Getty) .

——————————————

Het onderstaande artikel is overgenomen van de Volkskrant.

Indonesische verkiezingen zijn meer dan godsdienststrijd en het kopen van stemmen, betoogd hoogleraar David Henley.

In Azië, zoals elders ter wereld, is het afgelopen decennium geen gunstige periode geweest voor de democratie. In Thailand en Cambodja is zij op brute wijze afgeschaft; in de Filipijnen, noodlijdend door het gewelddadige populisme van strongman Rodrigo Duterte. Tegen deze achtergrond zijn de veerkracht en de aanhoudende populariteit van de democratie in Indonesië opvallend. Zestien partijen deden woensdag mee aan een intense verkiezingsstrijd, met geen gebrek aan publiek debat over hun programma’s en de kwaliteiten van hun leiders.

De meeste buitenlandse commentators zijn niettemin ervan overtuigd dat de Indonesische democratie, hoe veerkrachtig ook, toch diep gebrekkig is, doordrenkt van corruptie, cliëntelisme, en ‘money politics’. Volgens sommigen zouden de verkiezingen van woensdag vooral in het teken staan van het kopen van stemmen – het uitdelen namens de kandidaten van enveloppen met ‘soepgeld’ en dergelijke illegale giften aan de kiezers in ruil voor hun stem.

De werkelijkheid is echter minder eenvoudig. Hoewel veel Indonesische kiezers inderdaad geen probleem hebben om zulke giften aan te nemen, is het slechts een kleine minderheid die hun stemgedrag daadwerkelijk daardoor laat bepalen. Tussen 10 en 11 procent, om precies te zijn, tijdens de laatste parlementaire verkiezingen in 2014, volgens een recent onderzoek door Burhanuddin Muhtadi, die in 2018 zijn proefschrift verdedigde aan de Australian National University. Omdat de overwinningsmarge doorgaans kleiner blijkt dan 10 procent, is zo’n cijfer ontegenzeggelijk significant. Maar het betekent wel dat negen op de tien Indonesiërs – en in het geval van de rechtstreekse presidentiële verkiezingen, een nog grotere meerderheid – hun stemkeuze niet laten bepalen door deze praktijken.

Volgens een andere opvatting die wijdverbreid is in de media waren de verkiezingen van deze week vooral het toneel van een religieuze strijd, met aan de ene kant een opkomend islamitisch fundamentalisme en aan de andere kant de krachten die vast willen houden aan het pluralisme en de tolerantie waarom Indonesië van oudsher bekendstaat. Maar ook hier ligt de werkelijkheid ingewikkelder.

Presidentiële uitdager Prabowo Subianto heeft inderdaad zichtbaarder met islamitisch rechts geflirt dan zijn tegenstander, zittende president Joko Widodo (Jokowi). Maar in de coalitie van Widodo zit ook een rechts-islamitische partij en door een invloedrijke islamitische geestelijke als zijn kandidaat-vicepresident te kiezen heeft Jokowi zijn verkiesbaarheid onder gematigde moslims nadrukkelijk willen versterken.

Bovendien zijn de leiders van beide coalities zich ervan bewust dat de kracht van de religieuze kaart in het politieke spel niet overschat moet worden, en op lange termijn eerder af- dan toeneemt. Tijdens Indonesië’s eerste vrije algemene verkiezingen in 1955 wonnen partijen met een islamitische grondslag 41 procent van alle stemmen; in 2014, slechts 30 procent.

Waarschijnlijk zal per slot van rekening niet godsdienst of geld, maar beleid – en in Jokowi’s geval, de uitvoering ervan tot nu toe – de beslissende factor zijn in de verkiezingen van 2019.

In de loop van zijn bestuursperiode heeft Jokowi geprobeerd zich te profileren als leider van een nationaal ontwikkelingsproject, waarin een streven naar verbetering van infrastructuur, gezondheidszorg, en onderwijs de hoofdrol speelt. Op al deze fronten is tijdens zijn presidentschap ook daadwerkelijk vooruitgang geboekt, waardoor de Indonesische democratie in staat is gebleken om zowel economische groei als herverdeling van de welvaart te bevorderen. En dat is, ondanks alle gebreken, voor de bevolking van Indonesië en voor de democratie in de regio, een hoopvolle ontwikkeling.

David Henley is hoogleraar Moderne Indonesië Studies, Universiteit van Leiden.
Dit artikel is een verkorte weergave van een inleiding die hij vorige week hield voor het Leiden Asia Centre.
.

——————————————–

Andere sites van de auteur:
Oost Java Info,
Sultans en Raja’s in Indonesie

——————————————–

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s